يا بگونه ديگرى مبادله نمايد ، همچنين فقير نمىتواند زكات را از مالك بگيرد و به كمتر از مقدار آن صلح كند يا آن را به او ببخشد يا به قيمت كمتر به او بفروشد ولى كسى كه زكات بدهكار است و فقير شده و نمىتواند زكات را بدهد ، چنانچه بخواهد توبه كند ، فقير مىتواند زكات را از او بگيرد و به او ببخشد ولى اگر بعداً دارا شود بايد زكات را بدهد ، همچنين اگر پس از مرگ وى مالى از وى باقى مانده باشد ، بايد زكات را از آن مال بردارند . مسأله 1982 انسان مىتواند از زكات ، قرآن يا كتاب دينى يا كتاب دعا بخرد و وقف نمايد ، اگر چه بر اولاد خود و بر كسانى وقف كند كه خرج آنان بر او واجب است . و نيز مىتواند توليت وقف را براى خود يا اولاد خود قرار دهد . ) * اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست سيستانى : مسأله انسان نمىتواند از سهم سبيل الله ، قرآن يا كتاب دينى يا كتاب دعا بخرد و وقف نمايد ، مگر آن كه مصلحت عامّه ، اقتضاى اين كار را داشته و از حاكم شرع بنا بر احتياط لازم اجازه بگيرد . مكارم : مسأله انسان مىتواند از زكات ، كتابهاى دينى و علمى و قرآن و دعا و ساير كتبى كه در پيشرفت هدفهاى اسلامى مؤثر است بخرد و وقف نمايد ، خواه وقف عموم كند ، يا وقف اشخاص خاص ، حتى مىتواند بر اولاد خود و كسانى كه واجب النفقهء او هستند وقف كند ، ولى نمىتواند از زكات املاكى بخرد و بر اولاد خود وقف نمايد . مسأله 1983 انسان نمىتواند ( 1 ) از زكات ، ملك بخرد ( 2 ) و بر اولاد خود يا بر كسانى كه مخارج آنان بر او واجب است وقف نمايد كه عايدى آن را به مصرف مخارج خود برسانند . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) اراكى : بنا بر احتياط واجب . . گلپايگانى ، صافى : بنا بر احتياط لازم . . ( 2 ) فاضل : املاكى بخرد . . مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله 1982 مسأله 1984 فقير مىتواند براى رفتن به حجّ و زيارت و مانند اينها زكات بگيرد ( 1 ) ، ولى اگر به مقدار خرج سالش زكات گرفته باشد ، براى زيارت و مانند آن نمىتواند زكات بگيرد ( 2 ) . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) اراكى : بقيّه مسأله ذكر نشده . ( 2 ) فاضل : ولى از سهم سبيل الله مانعى ندارد . گلپايگانى ، صافى : نمىتواند از سهم فقرا زكات بگيرد ، ولى از سهم سبيل الله مانعى ندارد . خوئى ، تبريزى : مسأله انسان مىتواند براى رفتن به حجّ و زيارت و مانند اينها از سهم سبيل الله زكات بگيرد [ 1 ] اگر چه فقير نباشد يا اين كه به مقدار خرج سالش زكات گرفته باشد . [ 2 ] [ 1 ] زنجانى : انسان مىتواند براى رفتن به حجّ خانه خدا و زيارت از سهم سبيل الله زكات بگيرد . . [ 2 ] سيستانى : ولى اين در صورتى است كه رفتن او به حجّ يا زيارت و مانند اينها داراى منفعت عامه باشد ، و بنا بر احتياط از حاكم شرع براى صرف زكات در آن اذن بگيرد .